Sprawozdanie z realizacji projektów realizowanych przez organizacje pozarządowe w ramach wieloletniej Kampanii społecznej Fundacji Wspólna Droga
 „Partnerstwo dla dzieci”

Kampania społeczna „Dzieci na ulicy – Pokażmy im świat” to projekt wielowątkowy. Jaj celem jest wzmocnienie systemu opieki nad dzieckiem ze środowisk defaworyzowanych oraz wyrównywanie szans dzieci zagrożonych marginalizacją i wykluczeniem społecznym.  W ramach kampanii zrealizowano następujące działania:

• kampania w mediach(spoty telewizyjne i radiowe),
• citilighty w wielu miastach Polski,
• strona internetowa www.alenuda.pl,
• konferencja prasowa,
• szkolenia dla pedagogów ulicy,
• konferencja merytoryczna, publikacja,
• stypendia edukacyjno-rozwojowe dla dzieci,
• wsparcie finansowe i merytoryczne nowatorskich projektów pracy pedagogów ulicznych z najbardziej zaniedbanymi dziećmi wychowującymi się na ulicy.

Działania te trwały od początku listopada 2006 aż do czerwca 2008.

Poniżej przedstawiamy organizacje, które otrzymały dofinansowanie i realizowały swoje autorskie projekty pracy ulicznej a także program stypendialny:

Konkurs „Pedagodzy na ulicy”, był adresowany do organizacji pozarządowych, z których pochodzili pedagodzy ulicy szkoleni przez Fundacje Wspólna Droga. Pedagog uliczny, jako łącznik środowiska lokalnego z systemem opieki i wychowania ma doprowadzić dzieci do integracji społecznej poprzez realizację projektów społecznych dla dzieci, na rzecz tych dzieci i z tymi dziećmi.

W sumie za pośrednictwem opisywanych projektów, pedagodzy objęli swoją opieką ponad 200 dzieci w 9 miastach Polski. Odbiorcy działań pedagogów pochodzili z tzw. grup ryzyka – dzieci i młodzież w wieku od 8 do 15 lat z destrukcyjnymi i zaburzonymi zachowaniami społecznymi, przejawiającymi się przede wszystkim nie realizowaniem obowiązku szkolnego, rozluźnieniem więzi z rodzinami i instytucjami na korzyść ulicy, uzależnieniami od substancji odurzających, przestępczością.

Wszystkie realizowane projekty pracy ulicznej zakładały, iż ich głównym celem będzie przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, jakiemu poddane są dzieci wychowujące się na ulicy. Cele szczegółowe to:

• zmiana lub poprawa sytuacji życiowej (szkolnej, rodzinnej) dzieci, poprzez zmianę ich nastawienia społecznego, a w szczególności usunięcie (złagodzenie) przeszkód prawidłowej socjalizacji, wzbudzenie pożytecznych zainteresowań i wskazanie możliwości ich realizacji, poprawa kontaktów rodzinnych i z otoczeniem,
• doprowadzenie zaopiekowanych dzieci do istniejącego systemu opiekuńczo-wychowawczego, tj. instytucji: społecznych, edukacyjnych, sportowych, kulturalnych, prowadzących specjalistyczną pomoc oraz dotarcie do nowych adresatów projektu,
• podejmowanie działań stymulujących u dzieci i młodzieży grup ryzyka, realizację aprobowanych społecznie własnych celów życiowych,
• motywowanie (przez udział w zajęciach sportowo – kulturalnych) do twórczego i rozwijającego spędzania czasu wolnego,
• włączanie dzieci do wspólnej realizacji pożytecznych zadań i projektów dziecięcych,
• podejmowanie interwencji w sprawach dzieci.    

Powyższe cele były w pełni wypełniane poprzez działania w ramach projektów, z uwzględnieniem elementów pedagogiki społecznej. W ramach realizowanych projektów prowadzone były:

1.  różnorodne zajęcia i aktywności  pozwalające dzieciom na poszerzenie ich obrazu świata, rozwinięciu zainteresowań i pasji; polegały one na zabieraniu dzieci do różnych instytucji społecznych, kulturalnych, sportowych, organizowaniu spotkań z ciekawymi osobami, specjalistami z zakresu profilaktyki uzależnień, pikników, wycieczek a także zwykłego, konstruktywnego spędzania czasu z dziećmi w ich miejscu zamieszkania.

Dzięki temu dzieci i młodzież odwiedziły: kina, galerie, muzea, baseny, ścianki wspinaczkowe, stadniny koni, parki krajobrazowe, place i salony zabaw, mecze koszykówki lub piłki nożnej, turnieje sportowe, tory kartingowe, restauracje, domy kultury, studio telewizyjne, rozgłośnia radiowa, przeglądy filmowe i wiele innych. Istotnym elementem, który wzbudzał duże zainteresowanie dzieci, było także spotykanie ich z ciekawymi osobami, warto wymienić choć kilka: spotkanie podczas przeglądu filmowego z Jerzym Stuhrem, wegetarianką, rzeźbiarzem tworzącym i mieszkającym w bunkrze, pracownikiem obsługującym tor kartingowy, wolontariuszem z banku żywności, z trenerem koszykówki, pasjonatem astronomii, czy wydawcą książek. Warto zauważyć, iż podopieczni uczestniczący w tych aktywnościach w bardzo wielu przypadkach nigdy wcześniej nie bywali w tego typu miejscach, dlatego też wyjścia takie miały na celu nie tylko spędzania wspólnie wolnego czasu lecz przede wszystkim poznawania otaczającego świata, jego funkcjonowania, zasad w nim panujących oraz tworzenia bezpiecznych relacji z dorosłymi opartych na zaufaniu, akceptacji. Dzieci spotykając różne ciekawe osoby dowiadują się o ich pasjach, zainteresowaniach, specyfice pracy, otrzymywanym wynagrodzeniu. Niezwykle ważną rolę pełniła również wspólna zabawa pomiędzy pedagogami a dziećmi oraz sam fakt bycia z dziećmi i poświęcania im czasu. Stąd częste wyjścia do parków lub spacery z dziećmi a czasem przesiadywanie z nimi na ławce przed domem lub nawet na klatce schodowej.  

2.  małe projekty dziecięce – sprzyjające kreowaniu postaw prospołecznych, podnoszące poczucie własnej wartości oraz zmieniające wizerunek społeczny dzieci i ich rodzin.

Warto  zauważyć, iż projekty dziecięce są nowatorskie, a nie odtwórcze, zaś pomysły pochodziły od samych dzieci. Udało się zrealizować: projekt artystyczny opierający się na sztuce graffiti, projekt fotograficzny zakończony wystawą w przestrzeni miejskiej, drużynę piłkarską, projekt teatralny zakończony spektaklami dla publiczności, projekty wyjazdowe (m.in. do Poznania, Zakopanego, Warszawy, Zamościa), projekt warsztatów hip hopowych i tworzenia własnej muzyki, projekt dziennikarski. Dzieci w tych projektach były twórcami, współpracowały ze specjalistami z różnych dziedzin  (artystami, muzykami, sportowcami, fotografikami), negocjowały warunki realizacji poszczególnych działań, planowały biznesplan wyjazdów, kupowały bilety. Wszystkie te umiejętności pomogą im w przyszłym samodzielnym, pewniejszym funkcjonowaniu społecznym.

Ważne elementy, które dopełniały skuteczności realizowanych projektów to: dożywianie dzieci w trakcie zajęć, utrzymywanie stałego kontaktu z rodzinami dzieci oraz szeregiem instytucji w środowisku, które były naturalnymi partnerami realizowanych zadań i działań: szkołami, ośrodkiem pomocy społecznej, miejskimi ośrodkami pomocy rodzinie, policją, kuratorami sądowymi, lokalnymi mediami, organizacjami pozarządowymi, miejskimi ośrodkami sportu i rekreacji, lokalnymi klubami i świetlicami środowiskowymi, poradnią psychologiczno – pedagogiczną.

Efekty w środowiskowych projektach z zakresu profilaktyki i zmiany postaw, podobnych do tych, realizowanych przez pedagogów ulicy, rozkładają się na wiele lat; tym niemniej już po  kilku miesiącach realizacji nowatorskich działań pedagogiki ulicy można mówić o widocznych efektach  i sukcesach:

• poprawa społecznego funkcjonowania dzieci – podopiecznych pedagogów,
• wsparcie lokalnego systemu opieki nad dzieckiem zaniedbanym,
• wzmacnianie więzi lokalnych poprzez animowanie wspólnych działań.

Jednym z przedsięwzięć realizowanych w ramach powyższej kampanii był autorski projekt dzieci i mieszkańców jednego z praskich podwórek – realizowany przez Stowarzyszenie Serduszko dla Dzieci  projekt pod nazwą „Stalowa 18 – reaktywacja”. Dzięki realizacji projektu zapoczątkowana została bliższa współpraca mieszkańców i organizacji, nastąpiło zaangażowanie lokalnej społeczności w poprawę otoczenia także poprawa bezpieczeństwa dzieci oraz stworzenie im bardziej korzystnych warunków rozwoju w przestrzeni, w której spędzają najwięcej czasu. W ramach przyznanej dotacji udało się zbudować ogrodzenie, pomalować bramę i lamperie, wstawić nowe drzwi do bramy, postawić kwietniki i posadzić zieleń.  Choć od realizacji projektu minął już rok, to dziś mieszkańcy oraz dzieci z organizacji dbają o wspólne podwórko. 

Już niebawem przedstawimy efekty i sukcesy w konkretnych i poszczególnych przeprowadzonych projektach W lipcu 2008 ruszyła kolejna - druga edycja projektów środowiskowych form wsparcia dzieci z ulicy. Tym razem 10 organizacji realizuje w 11 miastach Polski podobne projekty.